Dane Beerling:
ONS INDISCH ERFGOED door Lizzy van Leeuwen. (Lees ook De Groene Amsterdammer van 4 september 2009 haar artikel Wreker van zijn Indische grootouders over het waarom van Geert Wilders gebleekte haar en ons commentaar op Lizzy van Leeuwen "Lizzy van Leeuwen en de Indische wortels van Geert Wilders.").

Uitgeverij Bert Bakker Amsterdam.
Prijs 19,95 Euro

Ons Indisch Erfgoed van Lizzy van Leeuwen heeft veel lovende kritieken geoogst. Naar mijn mening is dat volkomen terecht! Indrukwekkend waren vooral de passages over Het Indisch Huis, door mij eens betiteld met "Ons Indisch Huis, geen Indisch thuis". Al eerder wantrouwde ik de lui - niet alle! - die de leiding hadden over de ontwikkeling en realisatie, zonder precies te weten waarom. Later wel tuurlijk, toen het vuil op straat kwam te staan. Maar na het lezen van wat Van Leeuwen allemaal over hen schrijft, weet ik dat ik over een heel gezond wantrouwen beschik. Ik zal de gladakkers hier niet met name noemen, dat doet Van Leeuwen zelf tot mijn volle tevredenheid. Stuk voor stuk overbekende lui, bekend in de Indische gemeenschap, maar ook daarbuiten, worden door haar terecht over de hekel gehaald, hun verdomde schaamteloosheid aan de kaak gesteld. Lizzy van Leeuwen geeft ´anatomische les´ over het lijk van het Het Indisch Huis, even kundig als de door Rembrandt vereeuwigde Dr. Nicolaes Tulp. Boleh betul, mevrouw Lizzy van Leeuwen!

Ik heb, in alle bescheidenheid gezegd, nog wel een paar kanttekeningen en details ter aanvulling.

De paragraaf Totoks en Indo’s van de inleiding van Ons Indisch Erfgoed, begint ongeveer met de melding dat een regeringsreglement uit 1818 nog geen enkele raciale classificatie van de bevolkingsgroepen in Indië bevat. Op die manier krijgt de lezer mogelijk de indruk dat in Indië pas dan de geschiedenis van de Indo begint, en daarvóór deze half-Europeaan/half-Aziaat niet apart werd geduid en bejegend. Die indruk is niet juist. Misschien is het aardig om te weten, dat Jan Pietersz. Coen, stichter van Batavia en de eerste Gouverneur Generaal ginds (van 1618 tot 1623), tevens de stichter was van de Bataviase wijk Kemajoran, een wijk speciaal voor Indo’s. Apartheid avant la lettre dus. Dat had best vermeld mogen worden door Lizzy van Leeuwen.

Op pagina 116 van Ons Indisch Erfgoed staat te lezen dat ‘de Indo-middenklasse (…) later massaal de NSB omarmde (…)’. De term ‘massaal’ slaat echter nergens op. In de tijd van de Indische NSB, net vóór WO II, waren er in Indië een kleine half miljoen Nederlanders, de Indo´s meegerekend. Van deze Nederlanders en Indo´s samen waren in totaal 4619 lid of begunstigers van de Indische NSB. Eind 1939 was dat aantal teruggelopen tot zo´n 2700. Na de Duitse inval in Nederland slonk dat aantal nog verder. 4619 op een aantal van ongeveer een 500.000 is nauwelijks 1%. De administratie van de NSB bevond zich in Utrecht (Ned.), ook die van de afdeling Indië, in die administratie werd nergens vermeld dat iemand Indo was, derhalve kon en kan met geen mogelijkheid ooit vastgesteld worden hoeveel Indo´s lid van de Indische NSB waren en hoeveel totoks*. Lizzy van Leeuwen had veel voorzichtiger moeten zijn met de term massaal. Voor je het weet krijgen de Indo´s in Indië de schuld van de deportatie van Joden uit Nederland…

Terzijde 7/9/09: In De Groene Amsterdammer van 4 september 2009 schrijft Van Leeuwen toch weer: “In de jaren dertig, nog in Nederlands-Indië, sloten relatief veel Indo’s zich aan bij de NSB (zeventig procent van het ledenaantal).”

De belangrijkste redenen voor Indo´s die zich bij de NSB meldden waren de NSB-opvattingen over gezag en orde die daar heersten én door het feit dat de ´onzuiverheid´ van hun bloed (aanvankelijk) niet telde. Maar toen de rasbeginselen bij de NSB wel een rol gingen spelen, zegden steeds meer Indo´s hun lidmaatschap op.

* Totoks: Of ze nou stammen van volbloed Hollanders die al langer in Indië hebben gezeten of vanuit Holland naar dat land zijn gekomen, voor mij zijn het allemaal hewoon totoks. En daar is niks mis mee. De term Indische Nederlanders voor hen en Indo´s gezamenlijk is verdoezelend.

Dat is het wat mij betreft.

Dane Beerling